การเดาะตะกร้อคือทักษะพื้นฐานที่สำคัญที่สุดของกีฬาชนิดนี้ เพราะเป็นจุดเริ่มต้นของการควบคุมลูกทั้งเสิร์ฟ เปิด และรับ บทความนี้รวมวิธีเดาะตะกร้อสำหรับมือใหม่ไว้แบบทีละขั้น ตั้งแต่การเตรียมตัว ท่าทรงตัว ท่าฝึกพื้นฐานด้วยข้างเท้าด้านใน หลังเท้า และเข่า พร้อมเคล็ดลับฝึกอย่างไรให้ลูกไม่ตก ให้ฝึกได้ถูกวิธีตั้งแต่วันแรก
การเดาะตะกร้อคืออะไร ทำไมมือใหม่ต้องฝึกท่านี้
การเดาะถือเป็นตัววัดพื้นฐานของผู้เล่นตะกร้อทุกระดับ ผู้เล่นที่ควบคุมลูกลอยได้มักพัฒนาทักษะอื่นได้เร็วกว่า ดังรายละเอียดต่อไปนี้
การเดาะตะกร้อคืออะไร
การเดาะตะกร้อคือการเตะหรือสัมผัสลูกให้ลอยอยู่ในอากาศต่อเนื่องกันหลายครั้งโดยไม่ให้ลูกตกถึงพื้น ผู้เล่นนิยมใช้ข้างเท้าด้านใน หลังเท้า เข่า หัวไหล่ และศีรษะ ซึ่งเป็นส่วนที่กติกาอนุญาตให้สัมผัสลูกได้
ทำไมมือใหม่ควรเริ่มจากการเดาะ
ท่านี้ฝึกการทรงตัว การประสานงานระหว่างสายตากับเท้า และความคุ้นเคยกับน้ำหนักของลูกไปพร้อมกันในทีเดียว นอกจากนี้การเล่นตะกร้อยังช่วยพัฒนาทั้งร่างกายและสมาธิ
เตรียมตัวก่อนเริ่มฝึกเดาะตะกร้อ
การเตรียมตัวที่ดีช่วยให้การฝึกราบรื่นและลดโอกาสบาดเจ็บ สิ่งที่ต้องเตรียมมีไม่มาก ได้แก่ ลูกตะกร้อ สถานที่ และร่างกายที่พร้อม
เลือกลูกตะกร้อให้เหมาะกับมือใหม่
มือใหม่ควรเริ่มฝึกกับลูกตะกร้อพลาสติกขนาดมาตรฐาน เพราะน้ำหนักและการเด้งคงที่กว่าลูกหวายแบบดั้งเดิม ทำให้คาดเดาทิศทางของลูกได้ง่ายขึ้น ลูกตะกร้อแต่ละแบบมีรายละเอียดต่างกันทั้งวัสดุและจำนวนรู
เตรียมสถานที่และรองเท้า
เลือกพื้นที่เรียบ ไม่ลื่น และมีที่ว่างเหนือศีรษะอย่างน้อย 2-3 เมตร เพื่อให้ลูกลอยขึ้นได้เต็มที่โดยไม่ติดสิ่งกีดขวาง หากฝึกในสนามจริงควรทำความรู้จักขนาดสนามตะกร้อมาตรฐานไว้ด้วย ส่วนรองเท้านั้นสามารถฝึกเท้าเปล่าได้ในช่วงแรก แต่ผู้ที่ฝึกบ่อยหรือฝึกบนพื้นแข็งควรพิจารณารองเท้าเตะตะกร้อที่รองรับเท้าโดยเฉพาะ
อบอุ่นร่างกายก่อนฝึกทุกครั้ง
ควรยืดเหยียดกล้ามเนื้อข้อเท้า เข่า สะโพก และหัวไหล่ รวมถึงวิ่งเหยาะ ๆ เบา ๆ ประมาณ 5-10 นาทีก่อนเริ่มเดาะลูก การอบอุ่นร่างกายช่วยเพิ่มอุณหภูมิในกล้ามเนื้อและทำให้การประสานงานระหว่างกล้ามเนื้อกับประสาทราบรื่นขึ้น
เช็กลิสต์ก่อนเริ่มฝึก
- ลูกตะกร้อพลาสติกขนาดมาตรฐาน 1 ลูก สภาพสมบูรณ์ไม่แตกหัก
- พื้นที่เรียบไม่ลื่น มีที่ว่างเหนือศีรษะอย่างน้อย 2-3 เมตร
- รองเท้าที่รัดเท้า หรือฝึกเท้าเปล่าบนพื้นปลอดภัย
- อบอุ่นร่างกายและยืดเหยียดข้อเท้า เข่า สะโพก 5-10 นาที
- น้ำดื่มและผ้าขนหนูสำหรับพักระหว่างฝึก
ท่าเตรียมพร้อมและการทรงตัว
ก่อนเดาะลูกจริงให้ฝึกท่ายืนเตรียมพร้อมเสียก่อน โดยยืนแยกขากว้างประมาณระดับหัวไหล่ ย่อเข่าลงเล็กน้อย วางน้ำหนักตัวไว้กึ่งกลาง และเงยหน้ามองลูกตะกร้อตลอดเวลา ท่านี้ช่วยให้ร่างกายเคลื่อนไหวตามลูกได้ทันทั้งซ้ายและขวา
ผู้เริ่มต้นสามารถฝึกการทรงตัวแบบไม่ใช้ลูก ด้วยการยืนขาเดียวสลับซ้ายขวาข้างละ 10-20 วินาที เมื่อทรงตัวได้มั่นคงแล้วค่อยเพิ่มการยกเท้าให้ข้างเท้าด้านในขนานกับพื้นค้างไว้ 3-5 วินาที ซึ่งเป็นท่าเดียวกับที่ใช้สัมผัสลูกจริง
ท่าฝึกเดาะตะกร้อพื้นฐานทีละขั้น
การฝึกเดาะควรไล่ลำดับจากท่าที่ควบคุมง่ายไปยังท่าที่ยากขึ้น เริ่มจากข้างเท้าด้านใน ตามด้วยหลังเท้า และเข่า โดยแต่ละท่าควรฝึกจนคล่องก่อนจึงเปลี่ยนไปท่าถัดไป
ขั้นที่ 1 เดาะด้วยข้างเท้าด้านใน (ลูกแป)
การเล่นลูกด้วยข้างเท้าด้านในหรือที่นิยมเรียกว่าลูกแป เป็นทักษะพื้นฐานที่สำคัญที่สุด เพราะใช้ได้ทั้งการเสิร์ฟ การเปิดลูก และการรับลูก ผู้ฝึกสอนส่วนใหญ่จึงให้มือใหม่เริ่มจากท่านี้เป็นท่าแรก
- ยืนแยกขาเล็กน้อย ย่อตัวลงและมองลูกตะกร้อตลอดเวลา
- ยกเท้าข้างที่ถนัดขึ้นให้ข้างเท้าด้านในขนานกับพื้น
- เหวี่ยงเท้าสัมผัสบริเวณกลางลูกให้ลูกลอยขึ้นตรง ๆ ในระดับไม่สูงเกินเอว
- วางเท้าลงแตะพื้นสลับกับยกขึ้นเดาะซ้ำเพื่อรักษาจังหวะให้ต่อเนื่อง
ช่วงแรกให้เดาะทีละครั้งแล้วรับลูกด้วยมือก่อน เมื่อเริ่มคล่องให้ลองเดาะต่อเนื่องโดยตั้งเป้าหมายทีละ 5 ครั้ง 10 ครั้ง และ 15 ครั้งตามลำดับ
ขั้นที่ 2 เดาะด้วยหลังเท้า
การเดาะด้วยหลังเท้าใช้บริเวณโคนนิ้วเท้าทั้งห้าและหลังเท้าสัมผัสลูก เหมาะสำหรับควบคุมลูกให้อยู่ใกล้ตัวและเป็นพื้นฐานของการรับลูกในจังหวะต่าง ๆ
- โยนลูกขึ้นเบา ๆ แล้วกระดกปลายเท้าขึ้นเล็กน้อย
- ใช้หลังเท้าบริเวณโคนนิ้วเท้าตวัดลูกให้ลอยขึ้นตรง ๆ
- ยกเท้าที่เดาะให้ต่ำที่สุดและก้มตัวไปข้างหน้าเล็กน้อย
- ควบคุมแรงให้ลูกลอยไม่สูงเกินระดับเอวและฝึกสลับทั้งสองข้าง
ข้อควรระวังของท่านี้คือการออกแรงมากเกินไปจนลูกพุ่งออกไปข้างหน้า หากลูกไม่ลอยตรงให้ลดแรงลงและปรับมุมปลายเท้าให้กระดกขึ้นอีกเล็กน้อย
ขั้นที่ 3 เดาะด้วยเข่า
การเดาะด้วยเข่าช่วยฝึกการประเมินระยะลูกและเป็นพื้นฐานของการใช้เข่าเล่นลูกในเกมจริง ท่านี้เริ่มฝึกได้ง่ายเพราะพื้นที่สัมผัสกว้างกว่าท่าอื่น
- ถือลูกด้วยมือแล้วโยนขึ้นเหนือเข่าข้างที่ถนัด
- ยกเข่าขึ้นสัมผัสลูกให้ลอยขึ้นตรง ๆ ในระดับหน้าท้องถึงหน้าอก
- เดาะต่อเนื่องจนลูกตกพื้นแล้วหยิบขึ้นมาเริ่มใหม่
- เมื่อคล่องแล้วให้เปลี่ยนไปฝึกเข่าข้างที่ไม่ถนัดหรือสลับซ้ายขวา
ท่านี้เหมาะใช้เป็นท่าผ่อนจังหวะสลับกับท่าที่ใช้เท้า เพราะช่วยให้ข้อเท้าได้พักระหว่างการฝึก
ขั้นที่ 4 ต่อยอดด้วยหัวไหล่และศีรษะ
เมื่อเดาะสามท่าแรกได้คล่อง ผู้เล่นสามารถฝึกเพิ่มด้วยหัวไหล่และศีรษะ ซึ่งเป็นทักษะสำคัญของตะกร้อข้ามตาข่าย โดยเฉพาะการเปิดลูกเสิร์ฟและการตั้งลูก ช่วงแรกให้เริ่มจากการรับลูกเบา ๆ ให้ลอยขึ้นตรง ๆ ทีละครั้งก่อน
อ้างอิงเทคนิคการฝึก: thanwa – พื้นฐานการเดาะตะกร้อ และ newsportolympic.com – ความรู้กีฬาตะกร้อ
ฝึกอย่างไรให้ลูกไม่ตก เคล็ดลับสำหรับมือใหม่
คำถามที่มือใหม่สงสัยมากที่สุดคือฝึกอย่างไรให้ลูกไม่ตก คำตอบอยู่ที่การควบคุมความสูงของลูก ตำแหน่งที่สัมผัส และจังหวะการยกเท้าให้สัมพันธ์กัน ดังเคล็ดลับต่อไปนี้
เคล็ดลับ 5 ข้อให้ลูกลอยติดเท้า
- เดาะลูกให้ลอยเตี้ย ๆ ไม่สูงเกินระดับเอวเพื่อลดเวลาที่ต้องเคลื่อนตาม
- สัมผัสลูกบริเวณกลางลูกพอดี ไม่ชนขอบลูกเพราะจะทำให้ลูกเบี่ยง
- ใช้แรงน้อยที่สุดเท่าที่จะทำให้ลูกลอยขึ้น ไม่เหวี่ยงเท้าเต็มแรง
- มองลูกตลอดเวลาและยืนให้ตัวอยู่ใต้จุดที่ลูกจะตก
- ฝึกสม่ำเสมอวันละ 10-15 นาที ดีกว่าฝึกหนักครั้งเดียวแล้วหยุดยาว
วัดผลการฝึกของตนเอง
หากฝึกแล้วลูกยังตกบ่อยไม่ต้องท้อ เพราะผู้เล่นระดับทีมชาติก็ผ่านช่วงนี้มาเหมือนกัน สิ่งสำคัญคือบันทึกจำนวนครั้งที่เดาะได้ในแต่ละวัน เพื่อเห็นพัฒนาการของตนเองอย่างเป็นรูปธรรม
ตารางฝึกซ้อม 7 วันสำหรับมือใหม่
สำหรับผู้ที่ไม่รู้จะเริ่มอย่างไร ตารางต่อไปนี้จัดโปรแกรมวิธีเดาะตะกร้อสำหรับมือใหม่แบบทีละขั้นใน 7 วันแรก ใช้เวลาวันละเพียง 10-15 นาที
ตารางฝึกซ้อม 7 วัน
| วัน | ท่าฝึก | เป้าหมาย |
|---|---|---|
| วันที่ 1-2 | ทรงตัวขาเดียว + เดาะลูกแปทีละครั้ง | สัมผัสกลางลูกได้ทุกครั้ง |
| วันที่ 3-4 | เดาะลูกแปต่อเนื่อง | เดาะติดกันได้ 5 ครั้ง |
| วันที่ 5 | เดาะด้วยหลังเท้า | ลูกลอยตรงไม่เกินระดับเอว |
| วันที่ 6 | เดาะด้วยเข่า | เดาะต่อเนื่องได้ 5 ครั้งต่อข้าง |
| วันที่ 7 | ผสมทั้งสามท่าสลับกัน | เปลี่ยนท่าได้โดยลูกไม่ตก |
เมื่อครบ 7 วันให้เริ่มรอบใหม่โดยเพิ่มจำนวนครั้งที่เดาะต่อเนื่องในแต่ละท่า หรือลดจำนวนครั้งที่ลูกตกพื้นให้เหลือน้อยที่สุด
ข้อผิดพลาดที่มือใหม่มักทำเมื่อฝึกเดาะตะกร้อ
ในการเรียนรู้วิธีเดาะตะกร้อ ผู้เล่นใหม่มักพลาดในจุดเดียวกันซ้ำ ๆ การรู้ว่าข้อผิดพลาดคืออะไรจะช่วยให้แก้ไขได้เร็วขึ้น ดังนี้
ข้อผิดพลาด 5 ข้อที่พบบ่อย
- เดาะลูกสูงเกินไปจนเสียเวลาวิ่งตามและควบคุมทิศทางไม่ได้
- ใช้แรงเตะมากเกินไปแทนการใช้จังหวะและมุมของเท้า
- ไม่มองลูกตลอดการเดาะทำให้ประเมินจุดตกผิดพลาด
- ฝึกเฉพาะข้างที่ถนัดจนข้างที่ไม่ถนัดอ่อนกว่าอย่างเห็นได้ชัด
- ลืมอบอุ่นร่างกายจนเสี่ยงบาดเจ็บข้อเท้าและเข่า
หากพบว่าตนเองทำข้อใดข้อหนึ่งอยู่ ให้กลับไปฝึกท่าทรงตัวและลดความเร็วลงก่อน แล้วค่อยเพิ่มจำนวนครั้งที่เดาะต่อเนื่องในภายหลัง
จากการเดาะสู่ทักษะตะกร้อขั้นถัดไป
เมื่อเดาะต่อเนื่องได้ประมาณ 20-30 ครั้งโดยไม่ให้ลูกตก ถือว่ามีพื้นฐานการควบคุมลูกที่พร้อมก้าวต่อไปยังทักษะอื่น ทั้งการเสิร์ฟ การเปิดลูก และการโจมตี ซึ่งล้วนอาศัยจังหวะเดียวกับการเดาะเป็นฐาน
ผู้เล่นที่ต้องการพัฒนาต่อสามารถศึกษาท่าเตะตะกร้อรูปแบบต่าง ๆ ควบคู่กันไป ทั้งท่าเสิร์ฟและท่าโจมตีจะเห็นพัฒนาการชัดเจนยิ่งขึ้นหากยังฝึกเดาะลูกอย่างสม่ำเสมอ
สรุป
วิธีเดาะตะกร้อสำหรับมือใหม่เริ่มจากการเตรียมลูกและสถานที่ให้พร้อม ฝึกท่าทรงตัว แล้วไล่ท่าฝึกพื้นฐานทีละขั้นตั้งแต่ลูกแป หลังเท้า และเข่า ส่วนเคล็ดลับฝึกอย่างไรให้ลูกไม่ตกอยู่ที่การเดาะเตี้ย ๆ สัมผัสกลางลูก ใช้แรงให้น้อย และฝึกสม่ำเสมอทุกวัน เมื่อทำได้ครบทุกข้อ ผู้เล่นจะควบคุมลูกได้มั่นใจและพร้อมต่อยอดสู่ทักษะตะกร้อขั้นสูงต่อไป




